Bế tem là công đoạn dùng khuôn cắt tem theo hình dạng thiết kế sau khi đã in, tách tem khỏi phần giấy hoặc nhựa thừa xung quanh. Tùy dao bế cắt đến đâu mà có ba cách gọi thường gặp: bế nửa chỉ cắt lớp mặt và giữ lớp đế, bế rời cắt đứt hoàn toàn từng chiếc, còn bế liền giữ các tem nối với nhau trên tờ hoặc cuộn. Tên gọi giữa các cơ sở có thể khác nhau. Nội dung nền về chất liệu nằm trong chuyên mục kiến thức về decal.
Bế tem là gì và vì sao tem decal cần khuôn bế
Tem decal gồm ba lớp: lớp mặt để in nội dung, lớp keo và lớp đế chống dính. Sau khi in, tờ hoặc cuộn decal mới chỉ là một mảng liền; để thành từng tem có hình dạng riêng thì cần cắt lớp mặt theo đường viền. Việc này được thực hiện bằng khuôn bế, tức là một bộ dao có hình đúng với hình tem, ép xuống tờ decal với lực và độ sâu được điều chỉnh.
Điểm quan trọng nhất của bế tem là độ sâu của dao. Dao đi quá nông thì lớp mặt chưa đứt hẳn và khó bóc, còn dao đi quá sâu thì cắt cả lớp đế, làm tem rời khỏi cuộn hoặc tờ ngoài ý muốn. Các cách gọi bế nửa, bế rời hay bế liền thực chất mô tả độ sâu này cùng cách tem được sắp xếp sau khi cắt. Bế tem còn thường được gọi bằng thuật ngữ tiếng Anh là die-cut, và bế nửa là kiss-cut.
Bế nửa (kiss-cut): chỉ cắt lớp mặt, giữ lớp đế
Bế nửa là kiểu dao chỉ cắt lớp mặt và lớp keo, không cắt lớp đế. Kết quả là các tem vẫn nằm trên tờ hoặc cuộn, phần thừa xung quanh có thể được bóc đi, và người dùng bóc từng tem khỏi lớp đế khi cần. Đây là kiểu cắt phổ biến cho tem cuộn dùng trong đóng gói, vì tem được giữ đúng vị trí, thuận tiện cho dán thủ công hoặc dán bằng máy.
Với tem tờ, bế nửa cho phép người dùng bóc từng chiếc từ một tờ, thích hợp với tem nhãn dán lên sản phẩm với số lượng vừa phải. Các dạng tem dán trên bao bì thực phẩm mang đi, như trong bài mẫu tem nhãn đồ ăn vặt cho mô hình bán mang về, thường được cung cấp theo dạng này. Tem cuộn và tem tờ khác nhau ở cách dán thực tế, nội dung so sánh này cũng xuất hiện trong bài in tem mã vạch dạng tờ hay dạng cuộn.
Bế rời và bế liền khác nhau thế nào
Bế rời là kiểu dao cắt xuyên cả lớp đế, nên mỗi chiếc tem tách hoàn toàn khỏi phần còn lại và không còn gắn với tờ hoặc cuộn. Kiểu này thích hợp với sticker phát tặng hoặc tem cần giao rời từng chiếc, nhưng người dùng thường phải tự tách lớp đế khỏi từng tem.
Bế liền thường được hiểu là các tem được cắt theo hình nhưng vẫn giữ nguyên thành một tờ hoặc một dải liền trên cùng lớp đế, không bị tách thành các chiếc riêng. Cách hiểu này gần với bế nửa về hình thức sử dụng, và trong thực tế hai tên gọi đôi khi bị dùng lẫn nhau. Vì vậy, khi trao đổi yêu cầu nên mô tả theo kết quả mong muốn thay vì chỉ dùng tên gọi: tem nằm trên tờ hay cuộn, có cắt xuyên lớp đế hay không, có cần bóc phần thừa xung quanh hay không. Cách mô tả này tránh hiểu nhầm giữa khách hàng và nơi in.
Bảng so sánh bế nửa, bế rời và bế liền
Bảng sau tóm tắt khác biệt về cách cắt và tình huống sử dụng. Các cách gọi mang tính tham khảo và có thể khác nhau tùy cơ sở in.
| Tiêu chí | Bế nửa | Bế rời | Bế liền |
|---|---|---|---|
| Độ sâu dao | Chỉ cắt lớp mặt và keo | Cắt xuyên cả lớp đế | Cắt lớp mặt, giữ các tem liền nhau trên đế |
| Trạng thái sau khi cắt | Tem nằm trên tờ hoặc cuộn | Từng chiếc tách riêng | Tờ hoặc dải liền |
| Cách bóc khi dùng | Bóc từng tem khỏi lớp đế | Tách lớp đế khỏi từng chiếc | Bóc từng tem hoặc dùng cả dải |
| Dạng cung cấp thường gặp | Tem cuộn, tem tờ | Sticker rời, tem phát tặng | Tem tờ, dải tem |
| Phù hợp với | Dán thủ công hoặc dán bằng máy | Phát cho người dùng, dán rời | Sản phẩm cần giữ tem theo bộ |
Hình dạng tem bế thường gặp và lưu ý khi thiết kế
Các hình dạng thường dùng là chữ nhật bo góc, tròn, oval và hình theo viền thiết kế. Hình chữ nhật bo góc phổ biến nhất cho tem nhãn thông tin vì dễ sắp xếp trên cuộn. Hình tròn và oval thường dùng cho tem niêm phong, tem logo. Hình theo viền thiết kế, tức cắt theo đường bao của hình hoặc biểu tượng, thường gặp ở sticker và tem logo có hình dạng riêng, như nội dung của trang in decal logo công ty.
Một số lưu ý khi thiết kế để bế đạt kết quả tốt:
- Khoảng cách giữa các tem trên tờ hoặc cuộn cần đủ để dao đi qua mà không chạm vào tem bên cạnh; khoảng cách cụ thể tùy khuôn và vật liệu, nên xác nhận khi báo giá.
- Góc nhọn khó bế sạch và dễ bong mép khi dán; bo góc nhẹ giúp tem bám đều và dễ bóc hơn.
- Chi tiết nhỏ, mảnh như đường viền răng cưa, các chấm hoặc nét rất mảnh dễ đứt hoặc dính lại khi bóc phần thừa, nên cần đơn giản hóa hoặc nới rộng chi tiết.
- Nội dung quan trọng như chữ, logo, mã vạch cần cách đường cắt một khoảng an toàn, vì đường bế có thể lệch nhẹ so với hình in.
- Màu nền và hình in nên tràn quá đường cắt một chút (vùng xén hay bleed) để tránh lộ viền trắng nếu dao lệch.
Với tem dùng nền trong, đường bế và lề an toàn càng cần chú ý vì mọi sai lệch đều dễ nhìn thấy; các lưu ý riêng cho loại này có trong bài thiết kế tem decal trong. Với nhóm tem có yêu cầu bề mặt đặc biệt như decal xi bạc, khả năng bế và hình dạng cụ thể cần được xác nhận khi báo giá.
Chuẩn bị file bế: đường cắt trên layer riêng
File dùng cho bế gồm hai phần tách biệt: hình in và đường cắt (cut line). Đường cắt nên được vẽ dưới dạng đường vector khép kín, đặt trên một layer riêng có tên rõ ràng như “dao bế”, để không bị in ra và để bên sản xuất dùng làm căn cứ làm khuôn hoặc nạp đường cắt. Hình in cần nằm trọn trong và tràn nhẹ ra ngoài đường cắt theo vùng xén.
Khi gửi file, nên nêu kích thước thành phẩm, hình dạng, kiểu bế (nửa hay rời), dạng cung cấp (tờ hay cuộn) và khoảng cách giữa các tem nếu đã xác định. Với các tem dùng trong sản xuất như tem QC, yêu cầu về dạng cuộn và kiểu bóc thường đi kèm yêu cầu về keo, nội dung này được trình bày trong bài in tem QC cho nhà máy, khu công nghiệp. Với tem nhãn nói chung, thông tin tham khảo về kiểu cắt có thể xem tại trang in tem nhãn theo yêu cầu.
Hỏi đáp về bế tem
Bế nửa và bế rời, loại nào phù hợp với tem dán sản phẩm?
Với tem dán lên sản phẩm trong đóng gói, bế nửa thường phù hợp vì tem vẫn nằm trên lớp đế, thuận tiện cho dán thủ công hoặc bằng máy. Bế rời phù hợp hơn khi tem được phát riêng từng chiếc, ví dụ sticker tặng kèm.
Tem có thể bế theo hình bất kỳ không?
Tem có thể bế theo nhiều hình như chữ nhật bo góc, tròn, oval hoặc theo đường viền thiết kế. Hình có góc nhọn hoặc chi tiết rất nhỏ khó cắt sạch hơn. Khả năng thực hiện hình cụ thể cần được xác nhận khi báo giá.
Đường bế có phải là một phần của file in không?
Đường bế là phần riêng, thường đặt trên layer riêng và không in ra. Việc tách riêng giúp bên sản xuất dùng đường này cho khuôn mà không ảnh hưởng đến hình in.
Bước tiếp theo
Sau khi hiểu cách bế tem, đơn vị đặt in có thể tham khảo các bài sau để chọn vật liệu và quy cách phù hợp.
- In tem nhãn, tem mác tại Hà Nội: chọn decal, gia công, quy cách đặt in
- In decal 7 màu ánh kim: đặc điểm, khác hologram thế nào
Đơn vị cần trao đổi thêm về nội dung bài viết có thể liên hệ qua Zalo 0934 510 662 hoặc hotline 0934 510 662. Xưởng làm việc 8h00–18h00, Thứ Hai đến Thứ Bảy.
