Thao tác in trên máy in offset gồm bốn nhóm công việc nối tiếp nhau: chuẩn bị nhân lực và vật tư trước khi in, chuẩn bị máy theo từng loại công việc, chạy tờ in thử để căn chỉnh vị trí và màu sắc, sau đó duy trì chất lượng ổn định trong suốt giai đoạn in sản lượng. Thực hiện đúng trình tự giúp hạn chế thời gian dừng máy, giảm lượng giấy hao phí và đưa tờ in chuẩn đến bước duyệt thuận lợi hơn.
Bài viết hệ thống các thao tác theo thực tế vận hành tại xưởng in, dành cho doanh nghiệp đặt in ấn phẩm bằng công nghệ offset muốn hiểu quy trình phía sau tờ in, đồng thời là tài liệu tham khảo cho người mới vào nghề. Các bài cùng chủ đề có thể xem thêm tại chuyên mục kiến thức in ấn.
Chuẩn bị trước khi thực hiện thao tác in offset
Phần lớn thời gian của một ca in nằm ở khâu chuẩn bị chứ không nằm ở lúc máy chạy sản lượng. Vì vậy, các việc về nhân sự, vật tư, bản in và tờ in thử cần được sắp xếp từ trước khi máy dừng lại để chuyển sang công việc mới.
Phân công trách nhiệm trong ca in
Trách nhiệm của từng thợ in cần được phân công rõ ràng trong suốt quá trình chuẩn bị máy và chạy in, mỗi người nắm được phần việc được giao và thời điểm phối hợp với những người còn lại. Trưởng máy là người tổ chức và giám sát nhóm, bảo đảm mỗi thành viên biết phải làm gì và làm vào lúc nào. Chẳng hạn, hai thợ có thể cùng đảm nhận việc thay bản in và thay tấm cao su, nhưng công việc chỉ hiệu quả khi trên từng đơn vị in có một người làm chính và một người hỗ trợ.
Với máy in nhiều đơn vị in, cách chia việc như vậy cho phép các đơn vị được xử lý song song, thay vì chờ từng đơn vị hoàn tất rồi mới chuyển sang đơn vị kế tiếp.
Vật liệu in
Giấy in, mực in và dung dịch làm ẩm phải có mặt tại các đơn vị in đúng thời điểm cần dùng. Vật liệu cho công việc kế tiếp cần được chuẩn bị sẵn sàng ngay khi công việc trước kết thúc, bao gồm việc kiểm tra lại chủng loại, định lượng giấy và màu mực theo lệnh sản xuất. Khi công việc yêu cầu đổi màu in, dung môi và chất tẩy rửa cũng cần được đặt sẵn cạnh máy để việc rửa hệ thống cấp mực diễn ra liên tục.
Bản in và tấm cao su
Bản in nên được chuẩn bị và kiểm tra trước, bao gồm việc đối chiếu với lệnh sản xuất và kiểm tra tình trạng bề mặt bản. Các tấm cao su cần được bố trí sẵn để khi cần có thể lấy ra lắp lên ống cao su, cùng với các tờ bọc lót đã được đo và cắt phù hợp để bọc ống. Việc bày sẵn các vật tư này giúp thao tác thay bản diễn ra gọn và hạn chế sai sót khi lắp.
Tờ in chạy thử và tốc độ máy
Số tờ in thử không thể cắt giảm xuống mức thấp nhất chỉ để hoàn tất việc chuẩn bị máy nhanh hơn, vì đây là lượng giấy cần thiết để ổn định mực, nước và định vị hình ảnh. Máy thường được chạy ở vận tốc thiết lập từ trước, ví dụ khoảng sáu nghìn tờ mỗi giờ trong giai đoạn căn chỉnh. Khi bắt đầu in sản lượng, vận tốc được nâng lên khoảng hai phần ba tốc độ tối đa rồi tăng dần nếu cần; nhiều đơn vị chỉ vận hành ở mức khoảng ba phần tư tốc độ tối đa để bảo đảm độ bền cho máy và độ ổn định của tờ in.
Các mức chuẩn bị máy in offset
Mức độ chuẩn bị máy phụ thuộc vào công việc vừa in xong và công việc sắp in. Thực tế có ba mức: chuẩn bị đơn giản, chuẩn bị cục bộ và chuẩn bị toàn bộ.
Chuẩn bị máy ở mức đơn giản
Mức đơn giản thường áp dụng cho máy in một màu dùng để in sách và biểu mẫu. Công việc chủ yếu gồm thay bản in, xử lý lượng mực còn lại trên máng mực, canh chỉnh các lô máng mực và hệ thống làm ẩm, đồng thời thay đổi khổ giấy nếu công việc mới có khổ khác.
Chuẩn bị máy cục bộ
Mức cục bộ thường gặp trên máy một màu hoặc hai màu khi in sản phẩm bốn màu theo từng lượt. Sau khi in xong hai màu đầu, máy được dừng lại, rửa sạch hệ thống cấp mực và lắp bản mới cho hai màu còn lại; tấm cao su và các tờ bọc ống có thể giữ nguyên. Tờ in ở bàn ra giấy được lấy ra và đưa vào bàn nạp giấy, nên các thông số về tay kê ở bàn nạp giấy và bàn ra giấy không cần thiết lập lại. Sau khi hệ thống cấp mực được rửa xong, mực mới được đưa lên máng mực và canh chỉnh cho màu in tiếp theo.
Chuẩn bị máy toàn bộ
Mức toàn bộ là cách chuẩn bị từ đầu đến cuối, gồm mọi bước cần thiết để bắt đầu một công việc in hoàn toàn mới, và là cách được áp dụng phổ biến khi đổi sang công việc khác hẳn. Quá trình này thường gồm các việc sau:
- Rửa máy toàn bộ đối với máy một màu và hai màu; với máy bốn màu, nếu công việc mới dùng lại đúng bốn màu của công việc trước thì có thể không cần rửa hệ thống cấp mực ở các đơn vị in. Việc rửa máy hay rửa hệ thống cấp mực thường căn cứ vào công việc in trước đó.
- Thay bản in và các tờ bọc ống, đồng thời lau sạch bề mặt tấm cao su.
- Thiết lập lại các thông số của bàn nạp giấy, các tay kê và bàn ra giấy theo khổ và loại giấy mới.
Quy trình chuẩn bị máy in offset theo từng bước
Các thao tác chuẩn bị máy nên tuân theo một quy trình đã được thiết lập sẵn. Chuẩn bị máy tốt giúp giảm thời gian dừng giữa chừng và nâng năng suất in. Bên cạnh đó cần có chế độ bảo trì thích hợp, kiểm tra kỹ các công đoạn trước in và hạn chế những nguyên nhân dừng máy khách quan như lỗi vật liệu hay lỗi trong kế hoạch sản xuất. Phối hợp nhịp nhàng giữa các thợ in trong cùng ca vẫn là yếu tố quyết định, tương tự một đội kỹ thuật tiếp nhiên liệu trong đua xe, nơi mỗi người chỉ làm một việc nhưng tất cả diễn ra đồng thời.
- Đọc kỹ lệnh sản xuất để nắm khổ giấy, số màu, số lượng và các yêu cầu đặc biệt.
- Kiểm tra bài mẫu, bản in, giấy in và mực in có phù hợp với yêu cầu hay không.
- Canh chỉnh cơ học cho hệ thống vận chuyển giấy.
- Bọc ống và lắp các bản in.
- Kiểm tra các tấm cao su mới nếu có thay.
- Chuẩn bị hệ thống làm ẩm.
- Chuẩn bị hệ thống cấp mực.
- Kiểm tra lại toàn bộ thiết lập một lần nữa trước khi chạy.
- In các tờ in thử.
- Kiểm tra các tờ in thử về vị trí phần tử in, độ chồng màu, chất lượng và màu sắc.
- Điều chỉnh theo kết quả kiểm tra, sau đó lặp lại việc in thử và kiểm tra.
- Duy trì màu sắc ổn định và chuyển sang in sản lượng khi đã có tờ in chuẩn.
Các bước từ chạy tờ in thử đến điều chỉnh được lặp lại cho đến khi thu được một tờ in đạt chất lượng mà khách hàng chấp nhận; tờ in đó thường gọi là tờ in chuẩn và được dùng làm căn cứ đối chiếu trong suốt quá trình in sản lượng.
Trước khi chuẩn bị cho lần chạy máy kế tiếp, giấy của công việc trước được lấy ra khỏi bàn ra giấy, bản in được tháo ra và cất giữ để có thể dùng lại về sau. Các tấm cao su bị hỏng cần thay mới. Nếu công việc tiếp theo đổi màu in thì phải rửa lại hệ thống cấp mực, và trong nhiều trường hợp rửa cả hệ thống làm ẩm.
Kiểm tra tờ in thử: vị trí và chồng màu
Tờ in đầu tiên được kiểm tra trước hết về vị trí của phần tử in. Khi chỉ có một màu xuất hiện trên tờ in, hình ảnh đã được định vị trên giấy và có thể dùng làm mốc cho các màu còn lại.
Hình ảnh cần nằm đúng vị trí và vuông góc với cạnh tờ in. Nếu hình bị lệch sang một bên, thợ in điều chỉnh tay kê hông và vị trí chồng giấy; nếu hình lệch về phía trước hoặc cách xa cạnh bắt nhíp, cần điều chỉnh ống bản tương ứng. Với máy in nhiều màu, các màu in ra cùng lúc trên tờ in thử đầu tiên phải chồng khít lên nhau, nghĩa là mép của màu này khớp với mép của màu kia trên toàn bộ tờ in.
Kiểm soát chất lượng và màu sắc khi in offset
Chất lượng tờ in
Chất lượng của các tờ in ngay sau khi chạy thử chưa chắc đã chính xác. Hai khuyết điểm chính có thể nhận ra sớm là tờ in non mực, do lượng dung dịch làm ẩm quá nhiều hoặc cấp mực thiếu, và tờ in đẫm mực do cấp mực quá mức. Ngoài ra còn các hiện tượng khác như nhiễm mực, bít hạt tram, đốm mực nhỏ, tờ in nổi hạt, tờ in dính vào tấm cao su hoặc tờ in cong quá mức trên chồng giấy ra. Phần lớn những vấn đề này liên quan đến việc làm ẩm chưa phù hợp.
Do đó, thợ in cần xác định đúng nguyên nhân chính và điều chỉnh hệ thống cấp mực, làm ẩm, đồng thời giữ cân bằng mực nước ở mức thấp nhất có thể. Khi phần tử in không truyền chính xác từ tấm cao su lên giấy do áp lực giữa ống cao su và ống ép quá lớn, cần kiểm tra và điều chỉnh lại áp lực.
| Hiện tượng trên tờ in | Hướng nguyên nhân thường gặp | Hướng xử lý |
|---|---|---|
| Non mực | Dung dịch làm ẩm nhiều hoặc cấp mực thiếu | Điều chỉnh lại cân bằng mực nước |
| Đẫm mực | Cấp mực quá mức | Giảm lượng mực ở vùng tương ứng |
| Nhiễm mực, bít hạt tram | Mực nước mất cân bằng, bề mặt bản hoặc cao su chưa sạch | Kiểm tra làm ẩm, lau cao su và bản |
| Đốm mực nhỏ | Bụi giấy hoặc tạp chất bám lên bản, tấm cao su | Vệ sinh bề mặt, kiểm tra chất lượng giấy |
| Nổi hạt, sần | Mực nước chưa cân bằng hoặc giấy hút mực không đều | Điều chỉnh làm ẩm, xem lại loại giấy |
| Dính vào tấm cao su, cong tờ | Làm ẩm không đúng, áp lực hoặc độ ẩm giấy chưa phù hợp | Kiểm tra áp lực và điều kiện giấy |
Màu sắc của tờ in
Khi đã có các bản in đạt chất lượng, thợ in điều chỉnh hệ thống cấp mực cho đến khi màu in đạt độ no yêu cầu. Tờ in phải được quan sát dưới điều kiện ánh sáng chuẩn, thường là nguồn sáng 5000 độ Kelvin, để tránh việc đánh giá màu sai do ánh sáng môi trường. Bản in thử đã được ký duyệt đi kèm từng công việc là căn cứ để thợ in canh chỉnh hệ thống cấp mực; khi chưa có bản in thử phù hợp, việc đối chiếu màu trên máy sẽ thiếu mốc tham chiếu.
Với ấn phẩm cần kiểm soát màu chặt chẽ như catalogue, bao bì hoặc hồ sơ năng lực, doanh nghiệp nên thống nhất tiêu chí màu và phương án duyệt mẫu trước khi in số lượng lớn. Đối với các sản phẩm như in catalogue hoặc in hộp giấy, bản in thử giúp hạn chế sai lệch màu giữa mẫu đã duyệt và thành phẩm.
Thông tin cần chuẩn bị khi đặt in offset
Các thao tác nêu trên được thực hiện chính xác hơn khi xưởng nhận đủ thông tin kỹ thuật ngay từ đầu. Doanh nghiệp đặt in nên chuẩn bị những nội dung sau:
- Kích thước thành phẩm và số lượng cần in, để xưởng bình trang hợp lý trên khổ giấy; kích thước tiêu chuẩn của các ấn phẩm được tổng hợp trong bài tổng hợp kích thước tiêu chuẩn của các ấn phẩm in offset.
- Loại giấy và định lượng mong muốn; nếu chưa chắc, có thể xem mẫu giấy thật tại xưởng trước khi chọn.
- Số màu in, yêu cầu màu đặc biệt hoặc màu thương hiệu cần đối chiếu.
- Phương án gia công sau in như cán màng, ép kim, phủ UV hoặc bế; các kỹ thuật này được trình bày trong bài 6 kỹ thuật gia công sau in offset.
- File thiết kế ở hệ màu CMYK, có vùng xén (bleed) quanh trang, font chữ đã chuyển thành đường nét và ảnh đủ độ phân giải.
- Yêu cầu về bản in thử và cách duyệt mẫu trước khi in số lượng lớn.
Đối với ấn phẩm in trên giấy kraft, đặc tính hút mực của giấy khác với giấy couche, nên cần xem thêm hướng dẫn trong bài các loại giấy kraft và cách in trên giấy kraft. Với tài liệu giới thiệu doanh nghiệp, bài in profile bằng công nghệ in nhanh và in offset trình bày cách lựa chọn giữa hai phương pháp.
Hỏi đáp về thao tác in trên máy in offset
Vì sao phải chạy tờ in thử trước khi in sản lượng?
Tờ in thử giúp xác nhận vị trí hình ảnh, độ chồng màu, độ no màu và các lỗi do mực nước ngay từ những tờ đầu tiên. Nếu bỏ qua bước này, lỗi chỉ được phát hiện khi đã in một lượng lớn, dẫn đến hao phí giấy và mực.
In offset và in kỹ thuật số khác nhau thế nào ở khâu chuẩn bị?
In offset cần làm bản in và chuẩn bị máy, nên thường phù hợp với số lượng vừa và lớn, nơi chi phí chuẩn bị được chia đều trên nhiều tờ in. In kỹ thuật số không dùng bản in, thuận tiện hơn với số lượng ít hoặc đơn hàng cần thay đổi nội dung. In An Anh thực hiện cả hai công nghệ và tư vấn phương án phù hợp theo số lượng, loại giấy và yêu cầu màu của từng đơn hàng.
Khách hàng cần duyệt những nội dung nào trước khi in sản lượng?
Đơn vị đặt in nên kiểm tra nội dung chữ và số liệu, vị trí các thành phần trên tờ in, màu sắc so với bản in thử và các chi tiết gia công. Sau khi hai bên xác nhận tờ in chuẩn, xưởng mới chuyển sang giai đoạn in sản lượng.
Để được tư vấn phương án in offset phù hợp, đơn vị đặt in có thể gửi quy cách gồm kích thước, số lượng, chất liệu giấy và file thiết kế qua Zalo 0934 510 662 hoặc gọi hotline 0934 510 662 trong giờ làm việc từ 8h00 đến 18h00, Thứ Hai đến Thứ Bảy.