Cách dán decal và tem nhãn đúng: chuẩn bị bề mặt, dán không bọt khí

Cách dán decal đúng gồm bốn việc theo thứ tự: làm sạch và làm khô bề mặt, căn vị trí trước khi bóc nền, ép từ giữa ra hai bên để đuổi khí, rồi ép kỹ phần mép. Kết quả phụ thuộc vào bề mặt, loại keo và điều kiện lúc dán nhiều hơn vào lực tay. Bài viết trình bày từng bước, kèm bảng xử lý theo bề mặt và các lỗi thường gặp khi dán tem nhãn.

Cách dán decal và tem nhãn: những yếu tố quyết định kết quả

Một chiếc tem nhãn hay một tấm decal gồm lớp mặt, lớp keo và lớp đế giấy lót. Khi dán, lớp keo là phần tiếp xúc trực tiếp với bề mặt, nên chất lượng mối dán chủ yếu được quyết định ở lớp này và ở trạng thái của bề mặt nhận keo. Việc hiểu rõ ba lớp này giúp chọn đúng vật liệu và cách dán.

Trong thực tế, bốn yếu tố ảnh hưởng nhiều nhất đến việc tem có bám đều, phẳng và bền theo thời gian dùng hay không. Yếu tố thứ nhất là bề mặt: sạch hay còn bụi, dầu; khô hay còn ẩm; trơn, sần hay xốp. Yếu tố thứ hai là loại keo của decal có hợp với vật liệu nền hay không. Yếu tố thứ ba là nhiệt độ môi trường và nhiệt độ của chính bề mặt lúc dán. Yếu tố thứ tư là kỹ thuật ép: thứ tự, hướng ép và lực ép.

Phần lớn sự cố bong mép, nổi bọt hay nhăn tem đều truy về một trong bốn yếu tố này. Vì vậy, người dán nên kiểm tra lần lượt từng yếu tố trước khi bóc lớp đế đầu tiên, với cả tem nhãn cỡ nhỏ lẫn tấm decal khổ lớn.

Về phạm vi, In Nhãn Mác sản xuất tem nhãn và decal theo yêu cầu rồi giao hàng toàn quốc; việc dán do khách hàng tự thực hiện hoặc thuê đơn vị thi công. Với decal dán kính, xưởng chỉ nhận in, không thi công dán. Nội dung dưới đây là kiến thức chung để người dán chuẩn bị đúng và hạn chế phải dán lại.

Chuẩn bị bề mặt dán decal: làm sạch, làm khô và kiểm tra điều kiện

Chuẩn bị bề mặt dán decal là bước tốn ít công nhất nhưng ảnh hưởng nhiều nhất đến độ bám. Keo của tem chỉ phát huy khi tiếp xúc trực tiếp với vật liệu nền, trong khi bụi, dầu, hơi ẩm và cặn xà phòng tạo ra một lớp ngăn giữa hai bên. Tem dán lên lớp ngăn này thường trông ổn lúc đầu, rồi bong dần từ mép.

Làm sạch bề mặt

Quy trình làm sạch cơ bản gồm ba việc. Trước hết là loại bỏ bụi và mảnh vụn bằng khăn khô, mềm. Tiếp theo là xử lý dầu mỡ, vết tay, cặn keo cũ bằng dung dịch phù hợp với vật liệu, chẳng hạn cồn isopropyl pha loãng cho bề mặt nhựa cứng và kính, hoặc nước ấm pha chất tẩy nhẹ cho bề mặt sơn. Cuối cùng là lau lại bằng khăn sạch để lấy hết cặn của chính dung dịch vừa dùng.

Mỗi vật liệu có mức chịu dung môi khác nhau. Một số loại nhựa, sơn và lớp phủ có thể bị mờ hoặc biến màu khi tiếp xúc cồn hay dung môi mạnh, nên cần lau thử ở một góc khuất trước. Với bề mặt đã in hoặc phủ vecni, nên lau nhẹ để không làm trầy lớp mực.

Làm khô và kiểm tra nhiệt độ

Bề mặt phải khô hoàn toàn trước khi dán. Hơi nước còn sót lại dưới tem sẽ làm giảm diện tích tiếp xúc của keo và có thể tụ thành bọt khí nhỏ về sau. Với chai lọ vừa rửa hoặc vừa lấy ra từ nơi lạnh, bề mặt thường đọng một lớp hơi nước rất mỏng mà mắt thường khó thấy, nên cần để bề mặt về nhiệt độ môi trường và lau khô lại.

Về nhiệt độ, hầu hết loại keo dán hoạt động tốt trong điều kiện không quá lạnh và không quá nóng. Khoảng nhiệt độ cụ thể khác nhau theo từng loại keo, nên nhà sản xuất vật liệu thường nêu thông số khuyến nghị; khi chưa có thông số, nên dán trong điều kiện phòng thông thường. Dán ngoài trời lúc nắng gắt hoặc lúc sương xuống đều làm tăng nguy cơ lỗi.

Thử trên một vị trí nhỏ

Trước khi dán hàng loạt, nên dán thử một tem lên đúng bề mặt sẽ dùng thật, để qua một khoảng thời gian rồi kiểm tra độ bám ở mép và khả năng bóc ra. Việc thử đặc biệt cần với bề mặt sần, nhựa mềm hoặc bề mặt có lớp phủ đặc biệt, nơi sự tương thích giữa keo và vật liệu khó dự đoán.

Các bước cách dán decal không bọt khí

Dán decal không bọt khí là kết quả của thứ tự thao tác hợp lý hơn là của lực tay. Mục tiêu là để không khí luôn có đường thoát ra ngoài mép trong khi keo dần tiếp xúc với bề mặt. Cách dán decal dưới đây áp dụng cho phần lớn tem nhãn và decal khổ nhỏ đến vừa.

  1. Làm sạch và làm khô bề mặt như phần trên, kiểm tra không còn bụi, xơ khăn hay hơi ẩm.
  2. Căn vị trí khi chưa bóc nền: đặt tem lên bề mặt, dùng thước hoặc băng dính giấy đánh dấu hai điểm chuẩn. Với tem dán nhiều chiếc theo hàng, nên làm một dưỡng chuẩn bằng bìa cứng để mọi tem cùng một vị trí.
  3. Bóc lớp đế một phần: lật một nửa tem, bóc khoảng nửa đầu của lớp đế rồi gập lại, giữ phần còn lại dính trên đế để tay cầm không chạm vào keo.
  4. Đặt phần đã bóc xuống đúng điểm chuẩn, chỉ chạm nhẹ để giữ vị trí.
  5. Dùng dụng cụ ép (thước nhựa mềm hoặc miếng gạt chuyên dùng) ép từ giữa ra phía mép, theo đường thẳng, lực vừa phải.
  6. Bóc nốt phần đế còn lại, hạ phần tem xuống và tiếp tục ép từ giữa ra mép với hướng ngược lại.
  7. Ép kỹ vòng mép, đặc biệt ở các góc, vì đây là nơi tem dễ bong nhất.
  8. Kiểm tra lại toàn mặt tem, xử lý các bọt khí còn sót như hướng dẫn ở phần lỗi thường gặp, rồi để keo ổn định theo khuyến nghị của nhà sản xuất trước khi dùng sản phẩm.

Vì sao cách dán decal cần ép từ giữa ra

Khi ép từ một cạnh sang cạnh đối diện mà không có điểm thoát, không khí bị dồn vào giữa và tạo thành bọt khí không thể đẩy ra. Ép từ giữa ra mép biến mép thành lối thoát, nên khí bị đẩy ra ngoài trước khi keo kịp ôm chặt bề mặt. Đây là nguyên tắc nền của mọi kiểu dán decal không bọt khí, kể cả khi đổi dụng cụ.

Dán khô và dán ướt

Dán khô là cách thông dụng cho tem nhãn nhỏ và decal tờ. Dán ướt, tức làm ẩm bề mặt bằng dung dịch rất loãng trước khi đặt decal, thường chỉ được nhắc cho decal khổ lớn trên bề mặt trơn, và không phù hợp với mọi loại keo; cần đối chiếu hướng dẫn của nhà cung cấp vật liệu.

Cách dán tem nhãn theo từng loại bề mặt

Cách dán tem nhãn khác nhau tùy vật liệu nền, vì mỗi bề mặt có độ trơn, độ xốp và năng lượng bề mặt khác nhau. Bảng dưới đây tóm tắt cách xử lý và lưu ý chính theo từng nhóm bề mặt thường gặp.

Bề mặtCách xử lý trước khi dánLưu ý khi dán
Giấy, bìa carton không phủLau khô bụi giấy bằng khăn mềm, không dùng nướcBề mặt xốp hút keo; dán đúng ngay lần đầu vì bóc ra dễ rách lớp giấy
Giấy, hộp cán màngLau sạch bụi, vết tay; kiểm tra màng có bám chặt khôngMàng bóng và màng mờ có độ bám khác nhau; nên dán thử một tem
Nhựa cứng (chai, hộp nhựa)Lau cồn pha loãng, để khô hẳnMột số loại nhựa có bề mặt khó bám keo; nên chọn loại keo phù hợp và thử trước
Thủy tinh, gốmLau sạch dầu, cặn rửa, lau khôBề mặt trơn dễ dán phẳng nhưng dễ lộ bọt khí; ép đều từ giữa ra
Kim loại (lon, hộp thiếc)Tẩy dầu bằng dung dịch phù hợp, lau khôKim loại dẫn nhiệt nhanh, dễ lạnh hoặc nóng hơn môi trường; để về nhiệt độ phòng trước khi dán
Gỗ, bề mặt sầnLàm sạch bụi; bề mặt thô cần loại keo bám tốt hơnDiện tích tiếp xúc thật nhỏ hơn diện tích tem; có thể phải ép kỹ hơn và chọn keo mạnh

Dán lên chai lọ cong

Chai lọ có thân tròn đòi hỏi tem có độ mềm phù hợp và được căn thẳng với đáy hoặc miệng chai. Nên bắt đầu dán từ giữa tem, đặt đúng đường thẳng chuẩn rồi xoay chai khi ép, thay vì ép phẳng một lần. Tem quá cứng hoặc quá lớn so với độ cong thường bị bật mép sau một thời gian; khi gặp tình huống này, nên cân nhắc đổi sang vật liệu mềm hơn hoặc chia thành hai tem nhỏ.

Dán lên thùng carton và hộp giấy cán màng

Với thùng carton, bề mặt thường nhiều bụi giấy và hơi sần nên cần phủi sạch trước khi dán, và nên ép kỹ hơn bình thường để keo thấm vào thớ giấy. Với hộp giấy cán màng, độ bám còn tùy loại màng; màng mờ có bề mặt hơi nhám thường dễ nhận keo hơn màng bóng, nhưng điều này thay đổi theo từng loại. Cách kiểm tra chắc chắn nhất là dán thử một tem, đợi một khoảng thời gian rồi thử bóc mép.

Tài liệu về cách dán decal nhựa trên nhiều vật liệu khác nhau có thể xem thêm tại bài cách dán decal nhựa trên các loại vật liệu, nơi các bề mặt được phân tách chi tiết hơn.

Chọn keo decal và loại decal phù hợp với bề mặt

Nhiều trường hợp dán lỗi không đến từ thao tác mà từ việc chọn sai keo cho bề mặt. Keo decal không có một loại dùng chung cho mọi nơi: mỗi loại được pha chế cho một nhóm bề mặt và một mục đích sử dụng. Để hiểu cách đọc thông số của keo, người đặt in có thể xem bài keo dán trên decal là gì, các loại keo và cách hiểu thông số.

Nhóm keoĐặc điểm chungHợp vớiCần cân nhắc
Keo thườngĐộ bám vừa phải, dùng cho nhu cầu phổ thôngGiấy, hộp cán màng, chai lọ trơn, bề mặt phẳngCó thể kém hơn trên bề mặt sần hoặc nhựa khó bám
Keo mạnhĐộ bám cao hơn, giữ chặt hơnBề mặt sần, nhựa khó bám, bề mặt cong cần giữ chắcKhó bóc, dễ để lại keo; ít phù hợp khi cần dán lại
Keo bóc dán lạiĐộ bám nhẹ, cho phép bóc ra và đặt lạiNhãn tạm thời, nhãn cần thay đổi, bề mặt nhạy cảmĐộ bám thấp hơn, không hợp nơi chịu va chạm hoặc môi trường khắc nghiệt
Keo cho bề mặt trơn, mềmThiết kế để bám trên vật liệu mềm, dễ biến dạngChai nhựa mềm, túi nhựa, bao bì dẻoCần thử với đúng loại nhựa sẽ dùng

Ngoài keo, vật liệu lớp mặt cũng quyết định tem có phù hợp hay không. Decal giấy hợp với bề mặt khô, trong nhà và sản phẩm tiêu dùng thông thường; decal nhựa cho khả năng chịu ẩm và chịu dầu tốt hơn; decal kraft có vẻ ngoài mộc nhưng bề mặt giấy xốp hơn. Hai bài decal nhựa là gì, đặc điểm, phân loại và cách chọn và các loại decal tem nhãn phổ biến trình bày chi tiết hơn từng nhóm chất liệu.

Khi đặt in, khách hàng nên nêu rõ bề mặt sẽ dán (loại nhựa, loại màng, có sần hay trơn), môi trường sử dụng (khô, ẩm, lạnh, ngoài trời) và nhu cầu bóc ra hay dán cố định. Các thông tin này giúp xưởng gợi ý loại decal và nhóm keo phù hợp; khả năng cung cấp từng loại keo cụ thể được xác nhận khi báo giá. Một đoạn thử nhỏ trên bề mặt thật vẫn nên làm trước khi dán số lượng lớn, vì thông số của keo không thể thay thế phép thử trực tiếp.

Lỗi thường gặp khi dán decal và cách xử lý

Hầu hết lỗi khi dán đều xử lý được nếu phát hiện sớm, trước khi keo ổn định hoàn toàn. Bảng dưới đây liệt kê các lỗi phổ biến, nguyên nhân thường gặp và hướng xử lý.

LỗiNguyên nhân thường gặpCách xử lý
Bọt khí dưới temÉp không từ giữa ra; bề mặt còn bụi hoặc ẩmDùng kim nhỏ chọc một lỗ ở sát mép bọt, dùng ngón tay hoặc thước mềm đẩy khí ra, rồi ép phẳng lại
Nhăn temBóc đế quá nhiều một lần; tem mỏng, mềmNếu keo chưa ăn chặt, bóc nhẹ phần nhăn, kéo căng và ép lại từ giữa ra; nếu đã dính chặt, nên thay tem mới
Bong mépBề mặt bẩn hoặc ẩm; keo không hợp bề mặt; mép chưa được ép kỹLàm sạch lại, ép kỹ mép; nếu tái diễn, kiểm tra lại loại keo
Dính sai vị tríKhông căn trước; đặt tem xuống quá nhanhBóc ngay khi keo chưa bám sâu, giữ góc kéo thấp; chuẩn bị điểm chuẩn từ đầu để tránh lặp lại
Để lại keo khi bócKeo mạnh; tem dán lâu; bề mặt nhạy cảmLàm sạch cặn bằng dung dịch phù hợp với bề mặt, thử ở góc khuất trước

Xử lý bọt khí bằng kim nhỏ

Khi bọt khí đã xuất hiện, không nên cố bóc tem ra để dán lại vì dễ làm nhăn hoặc rách. Cách thường dùng là chọc một lỗ rất nhỏ ở sát mép bọt bằng đầu kim, rồi ép khí thoát ra theo lỗ đó. Lỗ nhỏ này thường không nhìn thấy sau khi tem được ép phẳng.

Những sai sót làm hỏng mối dán

Ba sai sót thường gặp nhất là dán khi bề mặt còn ẩm hoặc còn lạnh, ép quá mạnh làm keo bị đẩy ra mép và lộ thành viền dính, và bỏ qua khâu làm sạch vì cho rằng bề mặt trông đã sạch. Lỗi thứ ba khó nhận ra nhất vì lớp dầu hoặc bụi mỏng không thấy bằng mắt thường nhưng đủ làm giảm độ bám. Ngoài ra, tem dán xong cần để keo ổn định, tức không chà, không chịu lực kéo và không ngâm nước ngay, theo khuyến nghị của nhà sản xuất vật liệu.

Bóc tem dán lại và các loại tem không dán lại được

Việc bóc tem dán lại chỉ khả thi khi tem dùng keo bóc dán lại, hoặc khi tem dùng keo thường nhưng mới dán và keo chưa ăn sâu. Với keo mạnh hoặc tem đã dán lâu, bóc ra thường làm biến dạng lớp mặt và để lại keo trên bề mặt, nên coi như tem dùng một lần. Khi buộc phải bóc, nên bóc chậm, giữ góc kéo thấp sát bề mặt và làm ấm nhẹ để keo mềm, rồi làm sạch cặn keo bằng dung dịch phù hợp với bề mặt. Bất kỳ phương pháp làm ấm nào cũng cần thận trọng với vật liệu nhạy nhiệt.

Có hai nhóm tem được thiết kế để không dán lại được: tem vỡ và tem niêm phong. Các tem này có cấu tạo hoặc lớp mặt được làm để bị phá hủy hoặc để lại dấu khi bóc, nhằm báo hiệu sản phẩm đã bị mở. Điều đó có nghĩa là người dán phải căn đúng vị trí và ép đúng ngay từ lần đầu; sau khi dán sai, bóc ra gần như làm hỏng tem. Với nhóm này, nên dán thử vài tem trên mẫu bề mặt thật để làm quen trước khi dán số lượng lớn. Thông tin chi tiết về từng loại có trong các trang in tem vỡ và tem niêm phong là gì.

Khi cần dán nhãn phụ lên bao bì có sẵn nhãn chính, vị trí và thứ tự dán cũng cần cân nhắc để không che mất thông tin bắt buộc; nội dung này được trình bày trong bài nhãn phụ là gì, phân biệt nhãn chính, nhãn phụ và cách dán. Với decal dán kính, nơi cần chú ý thêm việc chọn decal trong hay decal mờ, tài liệu tham khảo là bài decal dán kính: phân biệt decal trong, decal mờ và cách đặt in. Các bài kiến thức khác về chất liệu và ứng dụng có tại mục kiến thức về chất liệu, ứng dụng và cách chọn decal.

Câu hỏi thường gặp về cách dán decal

Cách dán decal có cần dụng cụ chuyên dụng không?

Với tem nhãn cỡ nhỏ, thước nhựa mềm, khăn sạch, băng dính giấy và một chiếc kim nhỏ đã đủ cho phần lớn thao tác. Dụng cụ gạt chuyên dụng chỉ thực sự cần khi dán tấm lớn hoặc dán số lượng nhiều, vì giúp lực ép đều hơn và hạn chế trầy lớp mặt.

Nên dán tem lên chai lọ sau khi rửa hay trước khi rót sản phẩm?

Thứ tự phụ thuộc quy trình đóng gói của từng đơn vị. Nguyên tắc chung là bề mặt phải khô và sạch lúc dán, và sản phẩm bên trong không được làm bề mặt ngoài bị ẩm hoặc nhờn. Nếu rót sản phẩm nóng hoặc lạnh làm chai ra mồ hôi, nên chờ bề mặt về nhiệt độ môi trường rồi lau khô trước khi dán.

Xưởng in có nhận dán decal giúp không?

In Nhãn Mác nhận in tem nhãn và decal theo yêu cầu rồi giao hàng; việc dán do khách hàng tự thực hiện hoặc thuê đơn vị thi công. Với decal dán kính, xưởng chỉ nhận in, không thi công dán.

Có cần máy khò hoặc máy sấy khi dán decal không?

Với bề mặt phẳng, thường không cần. Ở bề mặt cong hoặc góc lõm, nhiệt nhẹ từ máy khò hoặc máy sấy có thể giúp decal mềm hơn và ôm sát bề mặt. Nhiệt quá cao có thể làm decal co, biến dạng hoặc hỏng lớp keo, và ngưỡng chịu nhiệt khác nhau giữa các vật liệu nên bài này không nêu một nhiệt độ cụ thể. Khách hàng nên thử trên một mảng nhỏ trước khi dán toàn bộ. Xưởng chỉ in và giao tem, phần dán do khách hàng tự thực hiện hoặc thuê đơn vị thi công.

Tem dán rồi có bóc ra dán lại được không?

Điều này tùy loại keo và thời gian đã dán. Tem dùng keo bóc dán lại cho phép bóc và đặt lại; tem dùng keo thường chỉ bóc được ngay sau khi dán; tem keo mạnh, tem vỡ và tem niêm phong coi như dùng một lần. Nếu nhu cầu là dán rồi thay đổi vị trí, nên nêu rõ ngay từ lúc đặt in.

Bước tiếp theo

Để chọn đúng vật liệu và quy cách tem trước khi đặt in, đơn vị có thể tham khảo các bài sau.

Đơn vị cần trao đổi thêm về nội dung bài viết có thể liên hệ qua Zalo 0934 510 662 hoặc hotline 0934 510 662. Xưởng làm việc 8h00–18h00, Thứ Hai đến Thứ Bảy.

0 0 đánh giá
Đánh giá bài viết
Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Góp ý
Cũ nhất
Mới nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất